A  |  B  |  C  |  D  |  E  |  F  |  G  |  H  |  I  |  J  |  K  |  M  |  N  |  O  |  P  |  Q  |  R  |  S  |  T  |  U  |  V  |  W  |  X  |  Y  |  Z

parabool | paradox | parallellepipedum  | parallellogramparameter | Pascal | passer | pentagram | percentage | percentiel | periode | periodieke grafiek | periodiek verband | permutatie | perspectief | perspectieftekening | pi | pictogram | pijlenketting | piramide | (omgekeerde) pijlenketting | plaatsbepalen | plaats en afstand | plaats in de ruimte | plaatsvector | plattegrond | polygoon | polynoom | pond | populatie | positiestelsel | positieve getallen | priemgetal | prijzen vergelijken | prisma | product | procenten | procenten en kommagetallen | procenten erbij | promillage | projectie | promille | punt | puntengrafiek  | puntsymmetrie | Pythagoras

Parabool

De grafiek die een kwadratisch verband tussen twee grootheden weergeeft

Een parabool heeft de vorm van een gekantelde fietskoplamp.  De grafieklijn hoort 'vloeiend' getekend te zijn.

Er zijn twee soorten parabolen: bergparabool en dalparabool

Zowel het hoogste punt van een bergparabool, als het laagste punt van een dalparabool worden de top genoemd

Meer ...

Parallellepipedum

Een veelvlak met zes parallellogrammen als zijvlak, 8 hoekpunten en 12 ribben,
waarvan alle overstaande vlakken evenwijdig zijn en elkaars spiegelbeeld zijn

 

Parallellogram

Een vlak figuur (vierhoek) (vorm van een 'scheef gezakte rechthoek') met de volgende kenmerken:

a)  heeft twee paar evenwijdige zijden (de overstaande zijden zijn evenwijdig) 

      (trapezium met twee paar evenwijdige zijden)

b)  heeft  twee paren gelijke overstaande zijden (zijn even lang)

c)  beide diagonalen delen elkaar middendoor (ze staan nooit loodrecht op elkaar!)

d)  twee paar tegenoverliggende hoeken zijn even groot

e)  draaisymmetrisch over 180 graden (een parallellogram is niet spiegelsymmetrisch)

Vierkant en rechthoek zijn beiden bijzondere vormen van een parallellogram

Formules:

De oppervlakteformule van een parallellogram (basis x hoogte) lijkt veel op die van een rechthoek
(lengte x breedte).
De lengte van de hoogte (vaak een extra hulplijntje binnen of buiten het figuur) moet daarbij niet verwart worden
met de lengte van een zijde ! !

omtrek parallellogram = de lengte van alle zijden optellen (de som van de 4 zijden)

oppervlakte parallellogram = basis keer hoogte (b * h)    of    diagonaal 1 keer diagonaal2 / 2 (d1 * d2)

Spelling: parallellogram (Llll <=> Ellen)

Meer ..., Meer ...

Parameter

Een letter die op de plaats van een coëfficiënt staat; deze letter kan alle waarden aannemen en
geeft voor elke waarde een nieuwe opgave

 

Passer

Meer ..., Meer ...

Percentage

Het aantal procenten wordt percentage genoemd.

zie procent

Alcoholpercentage wordt gebruikt om aan te geven hoeveel pure alcohol in 1 liter alcoholhoudende drank zit.
Bier heeft bijvoorbeeld een alcoholpercentage van 5%.  Dit betekent dat 1 liter bier 50 cc pure alcohol bevat
(1 liter = 1dm3 = 1000 cm3 = 1000 cc)

Meer ...

Periode

Een periode is een bepaalde, afgemeten tijd.

Bij een lijndiagram met een steeds terugkerende patroon in de grafiek,
is het gedeelte dat
steeds herhaalt wordt, de periode.

 

Periodieke grafiek

Een grafiek waar een terugkerend patroon in zit; een periode herhaalt zich steeds

 

Periodiek verband

 

Perspectief

Dieptewerking in een afbeelding

Afbeelding waarbij alle evenwijdige lijnen door één punt (verdwijnpunt) gaan

Het verdwijnpunt hoeft niet persé op de horizon te liggen

 

Perspectieftekening

Tekening waarbij evenwijdige lijnen door één punt (=verdwijnpunt) gaan

Bij perspectief tekenen hebben we één of meer verdwijnpunten

 

Pi

π [ pie] is afgerond: 3,14 (3,141592653589793238462643383279.....)

Eigenlijk heeft pi meer dan 1,24 biljoen cijfers achter de komma
(
100.000.000.000 decimalen van π)

Je gebruikt π om de omtrek (d x π) of de oppervlakte (s x s x π) van een cirkel te berekenen

In de meetkunde hebben formules waarin π voorkomt meestal met een cirkel, ellips of bol te maken

Meer ..., Meer ..., Meer ..., Meer ...

Pictogram

Voorstelling in beeldschrift

 

Pijlenketting

Een pijlenketting is een verkorte schrijfwijze van een regel in woorden

Elke rekenstap wordt door een rekenpijl voorgesteld, bij meerdere stappen worden meerdere pijlen
in volgorde achterelkaar gezet

Door twee of meer rekenpijlen achter elkaar te koppelen ontstaan een pijlenketting,
waarmee je handig kunt rekenen

Een rekenPijl (enkelvoud) bestaat uit één pijl.
Een pijl
enketting (meervoud) bestaat uit meerdere rekenpijlen

 

voorbeeld rekenpijl:           IN  aantal ...      UIT  bedrag in euro's

 

voorbeeld pijlenketting:    IN  aantal ...       . . .       UIT  bedrag in euro's

 

Piramide

Een piramide is een ruimtefiguur met de volgende kenmerken:
-het grondvlak heeft de vorm van een veelhoek
-
vanuit alle hoeken van het grondvlak loopt er een ribbe naar de top
-op de veelhoek op de bodem na, bestaat de piramide alleen maar uit driehoeken
-de driehoeken komen samen in de top
-de top van een piramide bevindt zich altijd recht boven het midden van het grondvlak

Meer ...

(omgekeerde) Pijlenketting

Meer ...

Plaatsbepalen

Meer ...

Plaats in de ruimte

Meer ...

Plaats en afstand

Een plaats kun je in het platte vlak aangeven met de 2 variabelen afstand en richting (bijv. 3 km, 30°)

In ruimtelijke situaties is er een derde coördinaat nodig en wordt ook de hoogte belangrijk
(afstand, richting, hoogte)

     (3 km,      30°,      300 m) betekent dan:
De afstand is 3 km, richting (koershoek) van 30° en een hoogte van 300 m

 

Plattegrond

Een bovenaanzicht van een bepaald gebied (grondtekening, horizontale projectie)

Vaak zijn plattegronden in vakken (=kaartvierkanten) verdeeld

Meer ...

Polygoon

Een polygoon of veelhoek (Grieks: polýs = veel, gonia = hoek) is een door rechte lijnen gevormd meetkundige figuur in een plat vlak.  Voorbeelden: driehoek, vierhoek, vijfhoek, zeshoek, enz. ... .

Een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten.

Meer ...

Pond

Gewichtseenheid, ongeveer een halve kilo

 

Positiestelsel

Een cijfer heeft geen vaste waarde, maar de waarde ervan is afhankelijk van de plaats (of positie) van dit cijfer in het getal

 

Positieve getallen

Getallen boven de nul

Getallen groter of gelijk aan nul: 0, 1, 2, 3, …

Meer ..., Meer ...

Priemgetallen

Priemgetallen zijn alle natuurlijke getallen groter dan 1(positief getal), die alleen door 1 en zichzelf deelbaar zijn;
een priemgetal
heeft dus slechts 2 verschillende delers
wil er een geheel getal (dus geen decimalen) uit de deling komen.

De eerste 500 priemgetallen zijn:  3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, 113, 127, 131, 137, 139, 149, 151, 157, 163, 167, 173, 179, 181, 191, 193, 197, 199, 211, 223, 227, 229, 233, 239, 241, 251, 257, 263, 269, 271, 277, 281, 283, 293, 307, 311, 313, 317, 331, 337, 347, 349, 353, 359, 367, 373, 379, 383, 389, 397, 401, 409, 419, 421, 431, 433, 439, 443, 449, 457, 461, 463, 467, 479, 487, 491, 499, ...

Priemgetallen vormen een belangrijk onderwerp in de tak van de wiskunde die getaltheorie genoemd wordt.  Een van de redenen hiervan is dat priemgetallen met zeer veel cijfers worden toegepast bij het beveiligen van digitale informatie, de cryptografie

Michael Shafer (werkzaam op de Michigan State University bij het GIMPS-project (Great Internet Mersenne Prime Search)) heeft het 40ste Mersenne-priemgetal op 17 november 2003 gevonden.
Het getal is: 2^(20996011)-1  
(2 tot de macht 20996011 min 1)
Het getal bestaat uit meer dan 6,3 miljoen cijfers !! Helemaal uitgeschreven zou dat een getal van ruim 20 km zijn.
Het GIMPS-project bestaat uit een wereldwijd virtueel netwerk van ongeveer 211.000 computers
Mersenne-priemgetallen zijn genoemd naar Marin Mersenne, een Frans geestelijke, die zo'n 300 jaar geleden als eerste getallen van het type 2^p-1 bestudeerde (in die laatste formule is ook p, de exponent van 2, een priemgetal)

Meer ...

Prijzen vergelijken

 

Prisma

Een driedimensionale figuur (ruimtefiguur / lichaam) met de volgende kenmerken:

1)  Heeft 2 evenwijdige vlakken
De bovenkant (= 'delsel') en onderkant (= grondvlak/bodem) hebben dezelfde vorm (gelijke vlakken) en lopen evenwijdig aan elkaar).
Ze
hebben de vorm van een veelhoek en kunnen beide na een halve slag (draai over 180°) grondvlakken zijn.
LET OP: Het grondvlak van een prisma hoeft niet altijd het onderste grensvlak te zijn waarop het figuur ligt;
mogelijk is de prisma gekanteld en is het grondvlak een zijaanzicht of het bovenaanzicht van het ruimtefiguur

2)  Is in gelijke Plakken te verdelen
Een prisma kun je tussen het grondvlak en de bovenkant in gelijke Plakken verdelen; iedere plak (ieder snijvlak) heeft dezelfde vorm als het grondvlak

3)  Heeft géén gebogen ribben
Alle zijkanten van een prisma hebben de vorm van een rechthoek; de opstaande ribben lopen evenwijdig aan elkaar

Kubus en balk behoren ook tot de prisma's.

Als het grondvlak van een prisma een parallellogram is, dan heet het prisma een Parallellepipedum.

(Wikipedia: wiskundige lichaam Prisma  |  optische element van die vorm)

Berekening inhoud prisma:
1)
Zoek eerst het grondvlak en de hoogte van het prisma (let op: mogelijk is het ruimtefiguur gekanteld!)
2)
Bereken de oppervlak van het grondvlak (soms is deze gegeven)
3)
Bereken de inhoud met de formule:  inhoud prisma = oppervl. grondvlak (G) x hoogte (h)

 

KENMERKEN PRISMA

Wit licht, zoals licht van de zon, bestaat uit een mengeling van kleuren (wit, zwart en grijs zijn eigenlijk geen kleuren of zogenaamde onbonte keuren.
Een glazen prisma kan wit licht in verschillende kleuren splitsen (breken).

Met prisma in natuurkundige zin wordt een driehoekig prisma bedoeld van transparant materiaal (zoals glas). Door middel van dit prisma wordt licht van verschillende golflengten in verschillende richtingen afgebogen.
Als er zon licht of een ander doorzichtig licht door komt, komt er aan de andere kant gekleurd licht.  Een regen- druppel is ook een soort prisma, maar dan een kleine.
Hoe werkt een prisma? Als er wit licht op het prisma valt of binnen gaat wordt het witte licht gekleurd licht, omdat het aan de binnenkant weerkaatst wordt.  De kleuren die uit het prisma gaan worden meestal gesplitst, doordat het licht altijd in een andere hoek komt.
De kleuren zijn de kleuren van de regenboog - rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet.  Dit komt omdat ook regendruppels zonlicht op dezelfde wijze breken als een prisma.

Lichtverstrooiing door een prisma is één van de belangrijkste eigenschappen van L.A.S.E.R. (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation). 

Een laser is een lichtbron die in staat is een smalle coherente bundel licht voort te brengen.  Het licht van een laser is daardoor monochromatisch (heeft één enkele kleur), in tegenstelling tot de meeste andere lichtbronnen, die in allerlei richtingen licht uitzenden in een breed spectrum van golflengtes en fasen Monochromatisch licht (monochroom; Grieks: mono (één) en chroma (oppervlak, huidskleur)) is licht van exact één golflengte.

Meer ...

Product

De uitkomst van een vermenigvuldiging; het product van 6 en 3 is 18 (6 x 3 = 18)

 

Procenten

Een procent (%) is het éénhonderdste deel (van Latijn: pro centum, op honderd)

(5% van 80  =  5/100 x 80  =  0,05 x 80  = 4)

Procenten geven altijd een deel aan van een geheel.
Het is daarom belangrijk om altijd duidelijk aan te geven waar het honderdsten van zijn.
Met andere woorden: Honderd procent waarvan??  Wat is honderd procent?

Het woord 'percentage' (in procenten berekend) is afgeleid van het woord 'procent' (percent)

Notatie procentteken (%):
Let op de richting van het schuine streepje.  Zorg dat beide cirkels open blijven

Meer ...

Procenten en kommagetallen

 

Procenten erbij

Meer ...

Promille

Een promille (0/00) is het éénduizendste deel (per duizend)

(50/00 van 8000  =  5/1000 x 8000  =  0,005 x 8000  = 40)

Het is verboden om een voertuig te besturen als het alcoholgehalte in het bloed meer dan 0,5 bedraagt (ca. 2 glazen) of 0,22 mg/l in de uitgeademde lucht.

Het is natuurlijk het beste om nuchter achter het stuur te zitten!

Met blaastesten of bloedafnames kan worden nagegaan wat het gehalte aan alcohol is dat in je bloed zit.  Het alcoholPromillage is het aantal gram alcohol per liter bloed of het aantal milligram alcohol per millimeter bloed. 

 

Punt

Een heel kleine stip, kleiner dan je je kunt voorstellen.  Eigenlijk is iedere stip die je tekent alweer te groot

 

Puntengrafiek

Afhankelijk van de situatie kan bij sommige formules door de punten vanuit de tabel géén lijn getrokken worden.

 

Puntsymmetrie

Een figuur is puntsymmetrisch als hij draaisymmetrisch is over precies 180°

Een bijzonder geval van draaisymmetrie is als een figuur na precies een halve slag (draai van 180°) exact op zichzelf past

                                          

 

Pythagoras

Een Griekse wijsgeer uit de oudheid die de stelling van Pythagoras bewezen heeft

Met de 'Stelling van Pythagoras' kun je in een rechthoekige driehoek een onbepaalde zijde uitrekenen

Het kwadraat van de schuine zijde is gelijk aan de som van de kwadraten van de rechthoekszijden

   a²+    b²=   c² ;      √ =   lengte c

AB²+AC²=BC² ;  √BC² = lengte BC

Meer ...